Güçlü Zihin

“Beyin oyunları” hafıza üzerinde gerçekten etkili mi?

brain games

Lumosity, hafıza ve dikkat gibi bilişsel yetenekleri geliştirmek için tasarlanmış internet temelli uygulamalar sunan bir şirket. Cogmed firması ise, “kötü hafıza kaynaklı dikkat problemlerine bilgisayar temelli çözümler” sunduğunu iddia ediyor ve Brain HQ ile beyninizden en iyi şekilde yararlanmanıza yardımcı olacağını söylüyor. Tüm bu şirketlerin, gizli ya da açık, vaadi ise; beyin egzersizi yapmanızı sağlayan oyunların sizi daha zeki yapacağı ve hayatınızı iyileştireceği.

Fakat, Stanford Üniversitesi Uzun Yaşam Merkezi ve Berlin Max Planck İnsan Gelişimi Enstitüsü tarafından yayınlanan açıklamaya göre, bu vaadi destekleyen herhangi bir bilimsel kanıt bulunmuyor. Dünyanın ileri gelen 70 bilişsel psikoloğu ve nöroloğu tarafından imzalanan açıklama şöyle diyor:

“Bu grubun güçlü görüş birliği şudur ki: Bilimsel literatürde yazılım temelli ‘beyin oyunları’ kullanımının günlük hayatta genel bilişsel performansı iyileştirebilecek sinirsel işlev değişimini sağladığını ya da bilişsel yavaşlamayı ve beyin hastalığını önlediğini destekleyen herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.”

Bu araştırmanın vardığı sonuca göre: Bir iş ile ilgilenerek o işi iyi yapabilirsiniz. Bu, ona benzer işleri de iyi yapmanızı sağlayabilir. Ancak farklı bir iş yapmaya kalktığınızda aynı şey geçerli olmayabilir. Yani, bir video oyununu çok iyi oynuyorsanız belki benzer oyunları da iyi oynayabilirsiniz. Ancak araştırmada ortaya çıkan sonuca göre, video oyununda iyi olmanız gerçek dünyayla ilişkili olan; işe gitmek, araba kullanmak ya da verginizi ödemek gibi konularda iyi olmanızı sağlamıyor.

Nature (Doğa) Dergisi’nde geçen sene yayınlanan bir yazıda bu oyunların ileri yaş bireyler üzerindeki etkisi ele alınıyor. San Francisco Kaliforniya Üniversitesi profesörü ve iş adamı Adam Gazzaley liderliğindeki araştırma ekibi, oluşturdukları ileri yaş yetişkin örneklem grubuna Neuroracer isimli bir video oyunu egzersizi veriyor. Bu oyun dikkat dağınıklığını filtreleme yeteneğini güçlendirmek için tasarlanmış bir oyun. Oyuncunun hedefi, virajlı bir yolda bir elle arabayı sürerken diğer eliyle, diğer tüm işaretleri görmezden gelip sadece belirli renk ve şekil işaretlerini vurmak.

Gazzaley ve meslektaşları örneklem grubuna 4 hafta boyunca, oyundan önce ve sonra; hafıza, dikkat ve diğer bilişsel yetenek testleri uyguladı. Böylece oyunu oynamanın faydaları olup olmadığını ölçebileceklerdi. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde grup, Neuroracer oyununda başarılı oldu. Hatta, zamanla oyunda “20 yaş” seviyesine çıkan bireyler bile oldu. Daha da fazlası, araştırmacılar Neuroracer oynamanın yaş almanın etkilediği bazı bilişsel işlevleri hafiflettiğine dair kanıtların olduğunu da iddia ettiler. Ancak bu çalışmayla da ilgili problemler vardı. Mesela, örneklem boyutu genel bir kanıya varmak için çok küçüktü. Ayrıca, Neuroracer egzersizini yapan bireylerin gündelik işleri daha iyi yapacağına dair bir kanıt da bulunamadı. Genel bir sonuç çıkartmak gerekirse; beyin oyunlarının genel bilişsel yetenekleri geliştirdiğine dair kesin kanıtlar bulunmuyor.

Skills

Zamanınızı ve paranızı “kesin” iyi gelenlere harcayın

Peki, beyin egzersizlerini bilim adamlarının bir gün bu oyunların yararlarını keşfedeceği umuduyla tercih etsek de olmaz mı? Cevap: Hayır!

Bilim adamları bilişsel işlevi geliştiren aktiviteleri çoktan belirledi; beyin egzersizleri için harcayacağınız zamanı bunlara ayırmanız daha yerinde olabilir. Bunlardan biri fiziksel egzersiz. İllinois Üniversitesi’nde Psikolog Arthur Kramer tarafından yapılan uzun dönemli araştırmalar, aerobik egzersizlerinin bilişsel işlevselliği arttırdığını gösterdi.

Bir başka aktivite ise yeni şeyler öğrenmek. Akışkan zekayı değiştirmek zorken, kristalize zekayı (bir kişinin bilgi ve yetenekleri) değiştirmek kolay. Piyano çalmayı öğrenerek ya da yeni bir yemek tarifi deneyerek kristalize zekanızı arttırabilirsiniz.

Beyin egzersizi yapmanızı sağlayan oyunların zekanız adına çabuk kazanımlar elde etmenizi sağlayan olağanüstü vaatleri kesinlikle yanlıştır diyebiliriz. Bilim adamları tarafından beyin egzersizi endüstrisi hakkında yapılan açıklamada da karara bağlandığı gibi “beyin egzersizleri konusunda kesin sonuçlara ulaşmadan önce daha fazla araştırma yapılmasına ihtiyaç vardır.” Bu mümkün olana dek, beyin egzersizi için harcanan zaman ve para, büyük bir olasılıkla, zaman ve para kaybı olarak değerlendirilmelidir.


Kaynak:
www.scientificamerican.com/article/brain-training-doesn-t-make-you-smarter

Yorum Yazın