Güçlü Zihin Hareket

Fiziksel egzersiz nasıl beyninizin daha iyi çalışmasını sağlar?

2953

 

Beynimizi daha verimli kullanmanın gerçek potansiyelimizi ortaya çıkarmak için büyük bir önem arz ettiğini biliyoruz. Ancak beyin hala hakkında çok az bilgi sahibi olduğumuz bir organ. 13-19 yaş arasındaki Alman Gençleri üzerinde yapılan araştırmalar beynimizin performansını fiziksel aktivite yardımıyla arttırabileceğimizi ortaya koydu. Hafızayı ve konsantrasyonu arttırması ve yaratıcılığı geliştirmesi fiziksel aktivitenin beyne sağladığı faydalardan yalnızca bir kaçı.

Beyin sıklıkla “kas gibi” olmasıyla tarif edilir. Bu kıyaslama beyin egzersiz endüstrisini desteklediği gibi okul çağı çocuklarının sıralarının üzerine eğilmelerini de sağlıyor. Beyin sağlığınız için edebi kültür ve matematiksel yatkınlığın koşmak, oynamak ve hareket halindeyken öğrenmekten daha faydalı olduğu hükmederiz.

Ancak bir kas olarak beyin benzetmesi tam olarak işe yaramıyor. Kol kaslarınızı güçlendirmek için onları esnetmeniz gerekir. Konu beyninize gelince, buna benzer bir yaklaşım sürpriz bir şekilde etkili olabilir. Özellikle, vücut kaslarınızı çalıştırmanız sahiden gri maddenize fayda sağlayabilir.

Bilim adamları koşucu coşkusunun ve yogilerin sakinliğinin beyin üzerinde  önemli etkisinin olduğunu gösteriyor. Daha da fazlası belirli fiziksel aktiviteler belirgin bir şekilde beynin yapısını belli yollarla değiştirebiliyor.

Zihin ve beden zindeliği arasındaki beklenmedik bağlantıları keşfeden araştırma dalgaları laboratuvarlarda su üstüne çıkıyor. Bu araştırma size daha aktif olmanızı sağlayacak güdüyü verebilir.  Aynı zamanda sınav, mülakat ve yaratıcı projeler gibi zihinsel olarak zorlanacağınız durumlara fiziksel olarak hazırlanmanın en iyi yöntemlerini seçmenize de yardım edebilir.

Hafızanızı güçlendirir

Beynin aerobik egzersizine güçlü bir şekilde yanıt veren kısmı hipokampüstür. Çocuklar, yetişkinler ve ileri yaştakiler üzerinde yapılan iyi-kontrollü deneyler insanlar daha fit oldukça beyin yapısının geliştiğini göstermiştir. Hipokampüs beynin öğrenme ve hafıza sistemlerinin merkezinde olduğundan bu bulgu gelişmiş kardiyovasküler fitnes halinin hafıza-güçlendiren etkilerini kısmen açıklamaktadır.

Egzersiz yavaş yavaş hafıza donanımınızı geliştirirken, hafıza oluşumunu anında etkileyebilir.  Alman araştırmacılar öğrenme sırasında, (öncesinde değil) yürüyüş yapmanın ya da bisiklet sürmenin yeni bir yabancı dilin sözcüklerinin kalıcı olmasını sağladığını göstermiştir.

Dolayısıyla ders tekrarı yaparken spor yapın. Ancak, kendinizi fazla zorlamayın: Yoğun bir egzersiz programı stres düzeyinizi artırarak hafıza devrelerinizi bozabilir.

Konsantrasyonunuzu geliştirir

Hatıralarınızı kalıcı yapmasının yanı sıra, egzersiz odaklanmanıza ve iş üzerinde kalmanıza da yardımcı olur. En iyi bilimsel kanıt okul çocukları üzerinde yapılan testlerden gelmektedir, ancak aynı sonuçlar büyük ihtimalle hepimiz için geçerlidir. 20 dakikalık aerobik tarzı egzersizler arasına serpiştirilen dersler Hollandalı okul öğrencilerinin dikkat sürelerini iyileştirmiştir. Aynı zamanda ABD’de randomize edilmiş büyük bir kontrollü deney günlük okul sonrası sporların okul yılı boyunca öğrencilerin derslerine olan etkilerine bakmıştır. Çocuklar elbette daha fit  olmuştur. Daha az tahmin edilebilir sonuç ise çocukların yönetsel kontrol becerilerinin daha iyi hale gelmesidir. Çocuklar dikkatlerini dağıtan unsurları görmezden gelme, birçok işi aynı anda yapma ve bilgiyi zihinlerinde işlemede daha usta hale gelmişlerdir.

Ve tüm bunlar kulağa çok zor gibi gelse de, egzersizin dikkat bileyen etkilerinden faydalanmak için nefes nefese kalmanıza gerek kalmayabilir. Sadece 10 dakikalık, iki topu aynı zamanda zıplatmak gibi,  eğlenceli koordinasyon becerileri büyük bir grup Alman ergenlerinin dikkatini geliştirmeye yetmiştir.

Zihin sağlığınızı geliştirir

Sevin ya da nefret edin, fiziksel egzersizin ruh sağlığınız üzerinde kuvvetli etkisi olabilir. Yoğun bir sporun sonunda hissedilen coşku hali bir gerçektir. Fareler bile bu duyguyu hisseder. Bunun kaynağı “endorfin akını” olmayabilir ama. Vücudun ev yapımı uyuşturucu seviyesi kanda yükselse de, endorfinin ne kadarının beyne gittiği kesin değildir. Bunun yerine, en son kanıtlar zevk veren ve ağrı kesici özelliği bulunan endokanaboid sistemin ateşlendiğini göstermektedir: esrarın psikoaktif reseptörü.

Peki ya yoga? Stresle mücadelede yardımcı olabiliyor mu? Endişe seviyesi yükseldiğinde, geriliyor; kalbiniz hızlı atıyor ve dikkatiniz iyice daralıyor. Bu “savaş ya da kaç” moduna geçiş otomatik olarak gerçekleşse de bu tamamiyle kontrolünüz dışında oluşuyor anlamına gelmiyor. Yoga, vücudun “gevşeme tepkilerini” etkinleştirerek,  bilinçli hareket ve nefes alma komutlarını öğretiyor. Bilim giderek bu iddiayı daha çok destekliyor. Örneğin 2010 senesinde yapılan bir araştırma katılımcıları 8 haftalık günlük yoga ve meditasyon uygulamasına tabi tuttu. Kişilerin kendileri tarafından beyan edilmiş stres-azalmasına paralel olarak, beyin röntgenleri , stres, korku ve endişeyi işleyen beynin derininde bulunan beyin amigdalarının bir kısmının küçüldüğünü gösterdi.

Spor depresyonu yenmek için umut veren bir yol olarak karşımıza çıkıyor. 2013 tarihli bir meta-analiz dikkatlice hem aerobik hem de direnç egzersizlerinin depresyon semptomlarını tedavi etmede “orta düzeyde etkili” olduğunu raporlamıştır. Çarpıcı bir şekilde egzersizin antidepresan ilaçlar ve psikolojik tedavileri kadar etkili olduğu görülmüştür. Araştırmanın yazarları bu alanın daha titiz bir araştırmaya davet eden bir alan olduğunu belirtmişlerdir.

Yaratıcılığınızı geliştirir

Thoreau, Nietzsche ve diğer yaratıcı tipler yürüyüş yapmanın hayal gücüne  doğru uçuran kanatlar verdiğini iddia etmişlerdir. Geçen sene, psikologlar bunu ampirik olarak desteklediler. İster yürüme bandı üzerinde ister Stanford’un yaprak dolu kampüsünün etrafında olsun yürüyüş yapmak farklı düşünmeyi desteklemiştir: yaratıcı düşüncenin serbest-dolaşan, fikir -üreten bölümünü. Ancak yakınsak düşünce tarzına herhangi bir yardımı olmamıştır. Dolayısıyla eğer tek bir çözüme ulaşmada zorlanıyorsanız, başıboş bir yürüyüş ihtiyacınız olan şey olmayabilir.

Bilişsel çöküşü yavaşlatır

Fiziksel olarak fit kalmanın beynin ileri yaşlarda sağlıklı kalmasını sağladığına dair kanıtlar oldukça ilgi uyandırıyor. En somut olanı aerobik fitnes ve bilişsel koruma arasındaki bağlantı. Egzersiz seanslarının ekstrem düzeyde olmasına gerek de yok: Haftada 3 kere, 30-45 dakikalık tempolu bir yürüyüş, zihinsel aşınma ve yıpranmayı defedebilir ve demans başlangıcını geciktirebilir. Ancak, düzenli egzersizi erken yaşlarda alışkanlık haline getirmenin yararı var.  Egzersizin koruyucu etkileri ileri yaşın bilişsel işaretleri ortaya çıkmadan önce daha net oluyor.

Ve olay sadece kalp ve ciğerlerden de ibaret değil. Denge, koordinasyon ve atik olmayı geliştiren egzersizin, büyük bir grup Alman ileri yaş bireylerinin beyin yapısı ve bilişsel fonksiyonları üzerinde net bir etkisi olduğu görülmüştür. Haftada iki kere yapılan ağırlık kaldırma seanslarının gözle görülür nörolojik etkisi olabilmektedir.  Dans etmek de yaşlanan beyinleri güçlendirici olabilir. 6 ay boyunca haftada sadece bir saat dans etmek ileri yaş katılımcıların aerobik kapasitesinde ufak bir fark yaratmış olsa da fiziksel ve sosyal uyaranlar bu kişilerin bilişsel sağlıklarını güçlendirmiştir.

Araştırmacılar hala egzersizi kuvvetli bir beyin ilacı haline getiren önemli faktörleri açıklığa kavuşturmaktadır. Birinci derece şüpheliler beyne artarak giden kan akışı, büyüme hormonları dalgalanmaları ve beynin kan damar ağının genişlemesini içermektedir. Egzersizin yeni nöronların doğumunu tetiklemesi de mümkündür. Yakın zamana kadar, çok az kişi bunun yetişkin insan beyinlerinde olabileceğine inanmıştır.

Hareketsiz oturmayın

Egzersiz yapmanın yol açtığı bilişsel yayılma etkisi bize beyinlerimizin izole bir şekilde çalışmadığını hatırlatmaktadır. Vücudunuzla ne yaptığınız zihinsel yetilerinizi etkiler. Her gün, tüm gün hareketsiz oturmak tehlikelidir. Dolayısıyla hangi form egzersiz yapacağınız konusunda kararsız kalmayın. Eğleneceğiniz bir şey bulun,  sonra ayağa kalkın ve onu yapın. Tamam, ben koşuya çıkıyorum.


Kaynak

https://www.theguardian.com/education/2016/jun/18/how-physical-exercise-makes-your-brain-work-better?campaign_id=A100&campaign_type=Email

https://www.theguardian.com/education/2016/jun/18/how-physical-exercise-makes-your-brain-work-better#img-1

 

Yorum Yazın

About the author

yedi70 Editör

yedi70 Editör