Güçlü Zihin İlham Kütüphanesi

Orta ve İleri Yaş Krizleriyle Baş Etme Yolları

stressed-man

Aldığımız ilk nefes ciğerlerimizi acıtmıştı. Alışkın olmadığımız bu deneyime ağlayarak tepki gösterdik. Biraz yaş alıp ergenlik çağına geldiğimizde bedenimiz yine alışkın olmadığı bir takım dönüşümler yaşadı. Bu dönüşümler bizi bazen korkuttu bazen de öfke duymamıza neden oldu. Orta ve ileri yaşlarda yaşadığımız dönüşümler tıpkı geride bıraktığımız diğer dönemler gibi endişeler yaratabilir. Johns Hopkins Medicine’dan geriatrik tıp uzmanı Alicia Arbaje orta ve ileri yaş krizlerinin nedenlerini ve nasıl üstesinden gelinebileceğini sizler için açıklıyor.

Kendiniz ya da sevdiğiniz biri orta yaş krizi gibi görünen bir dönemden geçiyorsa, ileri yaş uzmanlarından bunu neden yaşadığınızı ve bu krizi nasıl güçlü bir şekilde geçebileceğiniz konusunda yardımı bu yazıda bulabilirsiniz.

Günümüzde ortalama yaşam süresi 78.7 yıl ve hayatın yetişkin dönemi 18 yaşında başlıyor ise, orta yaş krizi de ortalama 48 yaşa denk gelecektir. Ancak orta yaş kriz tanımı, 1965 yılında psikiyatrist Elliott Jaques’ın ilk bulduğu şekliyle, detaylarda biraz muğlak bir tanımdı. Jaques, bu tanımı yaparken bir yaş belirtmek ya da somut semptomlar vermek yerine, bu süreci sadece yetişkinlerin, yaş alma sürecini ve yaşamında geriye kalan keyifle geçirebilecekleri yıllarını sorguladıkları bir dönem olarak tanımlandı.

Johns Hopkins Medicine geriatrik tıp uzmanı Alicia Arbaje, gerçekte bu durumla her yaşta karşılaşılabileceğini söylüyor.

Duyguları farkedin

Eğer kendinizi, sıkça hayatınızın dikiz aynasına bakarken yakalıyorsanız, orta yaş ya da ileri yaş krizinden geçiyor olabilirsiniz. Yalnız değilsiniz: Aslında, yeni yapılan araştırmalar 60 yaş üzerinde olan 3 kişiden birinin bu durumu deneyimliyor olduğunu gösteriyor. Bunun arkasında yatan bazı işaretler ve buna ilişkin ruhsal durum şu şekilde açıklanabilir:

50 yaş üzerindesiniz

Arbaje, “birçok insan için 40’lı yaşların ortaları bilinmez bir gelecekten korkulmayan; geçmişe gülünebilen ve şu anda da evlilik, çocuklar, kariyerler ve nerede olduğumuzu ve hayattan ne beklediğimizi bilmenin getirdiği genel tatmin duygusunu içeren bir dönemdir” diyor. Bu nedenle 40’lı yaşların sonrası hakkında, gelecek bir kez daha belirsiz hale geldiği için, melankolik olmamız şaşırtıcı değildir.

Aileniz sizi deli ediyor

Arbaje, orta yaştaki insanların gençlerden daha stresli olmadığını, ancak yaşadıkları stres türünün farklı olduğunu söylüyor. Araştırma, genç yetişkinlerin sadece yüzde 8’inin günlük stres yaşamadığını söylediğini; buna kıyasla orta yaş yetişkinlerin (40-59 yaş arası) yüzde 12 ‘sinin ve ileri yaş bireylerinin (60-74 yaş arası) yüzde 19’unun günlük stres yaşamadığını söylediğini ortaya koydu. Ancak orta yaşlarda çocuklarla ilgili fikir ayrılıkları yaşama olasılığı arttığı için yaş almak arkadaşlar ve aileyle daha fazla ilişki kaynaklı stres getirebiliyor.

Kendinizi yalnız ve kaybolmuş hissediyorsunuz

Bir başka enstitü araştırmacıları psikolojik sağlığa katkıda bulunan faktörleri incelediğinde, bazılarının genetik olduğunu buldu; ancak bazıları bir amaca bağlanma ve iyi bir sosyal ağa sahip olma temelliydi. Arbaje, emekliliğe doğru yol alırken ve kariyerlere veda ederken, eğer başka yollarla aktif olma konusunda dikkatli olmazsak, sosyal ağımızı ve özdeğer duygumuzu kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağımızı söylüyor.

Yakın zamanda bir kayıp yaşadınız

Araştırma ileri yaş krizini tetikleyen bir başka unsurun bir kayıp olduğunu, yani durumun özellikle yas temelli olduğunu buldu. Arbaje, size yakın birinin kaybı kendi ölümlülüğünüzle sizi karşı karşıya getirebileceğini, özellikle eğer bu duygularla yüzleşilerek, sağlıklı yollarla çözümlenmezse sizi dibe çekebileceğini söylüyor.

1crisis-management

Krizin üstesinden gelmek

Sonuç olarak bu duyguların üstesinden sağlıklı bir şekilde nasıl gelebilirsiniz? Arbaje “Öncelikle bunun bir kriz olduğunu düşünmeyi bırakmalısınız” diyor. “Çünkü böyle düşünürseniz bunun kaçınılmaz olduğu fikrine kendinizi kaptırabilir ve bu dönemi gelişim için bir fırsat olarak görmeyebilirsiniz.”

Bunun yerine:

Yaş almanın ne anlama geldiğini tekrar tanımlayın

Hiçbir zaman yapamadıklarınız ya da kaybettiğiniz şeyler için ağıt yakmak yerine Arbaje bu dönemin yeni mücadele alanlarına girip bunların üstesinden gelmek ve hayatı yeni bir şekilde kucaklamak için bir şans olduğunu düşünmenizi tavsiye ediyor. Örneğin; eğer emekliliğiniz yakınlaşıyor ya da başlamışsa gönüllü faaliyetler ya da seyahat için yeterince özgürlüğünüz var demektir.

Duygularınızı paylaşın

“Nasılsın?” sorusuna dürüstçe cevap verebilecek kadar güvendiğiniz bir arkadaşınız olsun. Arkadaşınızın da aynı duyguları yaşıyor (ya da yaşamış olduğunu) öğrenebilir ve baş etme stratejilerini birbirinizle paylaşabilirsiniz. Araştırmalar yazmanın duyguları dışa vurmak ve depresyon riskini azaltmak için bir başka sağlıklı yol olduğunu gösteriyor.

Hareket edin

Düzenli spor enerji ve ruh durumunuzu iyileştirir; sağlık ve mutluluğunuzun sorumluluğunu alma gücünüzü destekler.

Araştırmalar gösteriyor ki…

Araştırmalar yaş ile gelen şu özellikleri kutlamamız gerektiğini söylüyor:

Karar-verme yeteneği: Psikolojik Bilim dergisinde yayınlanan bir çalışma, yetişkinlerin zaman içinde elde ettiği öngörü ve hayat tecrübelerinin onları zorlu kararlar almada daha donanımlı yaptığını gösteriyor.

Empati: Araştırmalar 50-59 yaş aralığındaki kadınların farklı bakış açılarını anlamak için daha fazla çaba gösterdiğini söylüyor.

Algı: Psikoloji ve Yaş Alma dergisinde yayınlanan bir çalışma ileri yaş yetişkinlerinin genç olanlara kıyasla yapay ve gerçek gülümsemeler arasındaki fark etmede daha iyi olduğunu gösteriyor.


Kaynak:
hopkinsmedicine.org/health/healthy_aging/healthy_mind/how-to-cope-with-a-later-life-crisis

 

Yorum Yazın