Beden Sağlığı

Neden Uyuyamıyoruz?

Woman-Cant-Sleep

Gece uykusuz kalmanızın ya da bu uykusuz gecelerin kronik insomnia (uykusuzluk hastalığına) yol açmasının birçok nedeni olabilir. Mutlaka, gün boyunca çok fazla kafein almamanın, gece geç saatlerde egzersiz yapmamanın ya da yatağın içinde kitap okumamanın , televizyon seyretmemenin temel iyi uyku kurallarından olduğunu biliyorsunuzdur. Ancak bu temel kurallara uysanız bile uyku probleminiz düzelmeyebilir, özellikle bu problemin kaynağı henüz keşfedilmemişse… Eğer sizi geceleri ayakta tutan sebebin ne olduğundan emin değilseniz, genel uykusuzluk problemlerinin şu nedenlerini gözden geçirmek isteyebilirsiniz…

İlaçlar ve diğer maddeler size uykusuz bırakabilir

Bazı ilaçlar uykusuzluğa (insomnia) neden olabilir. Astıma, depresyon ve endişe semptomları tedavisinde kullanılan antidepresanlardan bazıları, epilepsi gibi nöbet rahatsızlıkları ilaçları ve huzursuz bacak sendromu ve Parkinson hastalığı için kullanılan ilaçların uyku sorunlarına yol açma gibi yan etkileri olabilir. Hiperaktivite bozukluğu ve dikkat eksikliği tedavisinde kullanılan uyarıcılar ve genel soğuk algınlığı tedavisinde kullanılan dekonjestanlar size gece boyunca uyutmayabilirken beta bloklayıcı gibi kan basıncını yükselten ajanlar kabusları artırabilir. Kullandığınız ilaçların yan etkilerini mutlaka doktorunuzla konuşun – doktorunuzla konuşmadan hiçbir ilacı bırakmayın.

Kafein ve nikotin gibi maddeler ise uyku düzeninizi kötüleştirebilen diğer maddelerdir. Eğer uyku sorununuz varsa kafein tüketimini yatma saatinizden 12 saat önce bırakmanız önerilir. Eğer sigara kullanıyorsanız akşam saatlerinde içtiğiniz sigara sayısını azaltmaya çalışabilirsiniz.

Insomniaya neden olabilen uyku bozuklukları

Bazı uyku bozuklukları insomnia belirtilerine neden olabilir. Böyle durumlarda altta yatan uyku bozukluğunu tespit ederek tedavi etmek uyku sorununuzu ortadan kaldırabilir.

Geceleri hissedilen bacak rahatsızlıkları 

Huzursuz Bacak Sendromu (HBS), gece saatlerinde otururken ya da uzanırken bacaklarda bir böcek geziyormuş gibi karıncalanma hissi yaratan bir rahatsızlıktır. HBS özellikle uyku saatlerinde ortaya çıktığı için, uykuya dalmayı zorlaştırabilir. HBS semptomları bacaklara masaj yaparak ya da hareket ederek geçebilir

HBS’nin ilaçlı ve ilaçsız tedavi şekilleri vardır. Doğal yaklaşım yatmadan bir saat önce sıcak bir banyo yapmak, günlük olarak bacaklara odaklanan egzersizler yapmak ve nikotinve/ya da kafein alımını sınırlandırmaktır.

Eğer bu yöntemleri denediğiniz halde semptomlarda herhangi bir iyileşme görülmüyorsa, HBS konusunda uzman bir doktora danışabilirsiniz.

womans legs wearing pyjamas hanging off bed

Uykuyu bölen acı verici bacak krampları

Gece ortaya çıkan bacak krampları huzursuz bacak sendromundan farklıdır. HBS, uykuya dalmayı zorlaştıran rahatsızlık verici bir karıncalanma hissi yaratırken gece krampları uykuya dalma sırasında ya da uykuya daldıktan sonar aniden ortaya çıkan acı verici kas spazmlarıdır. Bu acı ya uykuya dalmanızı ya da uykuda kalmanızı engeller. Kramplar baldır kaslarınızda, ayaklarınızda ya da uyluk kaslarınızda hissedilebilir. Bu his birkaç saniye ya da dakikalarca sürebilir. Bu durumun nedeni susuz kalmak, bacak kaslarının aşırı kullanımı ve hamilelik olabilir. Gün boyunca yeterli düzeyde su içmek, yatmadan önce bacak kaslarınızı özellikle baldırlarınızı esnetmek yardımcı olabilir. Bazı insanlar için öğünlere daha fazla potasyum, kalsiyum ve magnezyum eklemek, bu minerallerin eksikliği kas kramplarına yol açabildiğinden, faydalı olabilir.

Saat 20:00’de uykuya dalıp Sabah saat 04:00’de uyanıyor musunuz?

İleri uyku süresi sendromu istediğiniz saate kadar uyanık kalamamanız ve sabah istediğiniz saate kadar uyuyamamanız anlamına geliyor. Yani akşam istediğiniz saatten daha erken bir saatte uykuya dalıyor, uyanmak istediğiniz saatten daha erken bir saatte uyanıyorsanız ve uyandıktan sonar tekrar uykuya dalamıyorsanız ileri uyku süresi sendromunuz olabilir. Bu problem olan çoğu insanın uyansa da yataktan çıkmayarak tekrar uykuya dalmaya çalışması insomniaya neden olabilir. Bunun yerine bir uyku uzmanına başvurarak biyolojik saatinizi nasıl yeniden ayarlayabileceğiniz konusunda destek alabilirsiniz. örneğin akşam saatlerinde parlak ışık kullanmak ya da bu saatlerde uyandırıcı etkinliklere katılmak çözüm olabilir.

Sabah saat 3 ya da 4’e kadar uykunuz gelmiyorsa…

İleri uyku süresi sendromunun tam tersi bir uyku düzenini ifade eden geciken uyku süresi sendromunda çok geç saatlere kadar uykuya dalamamak ve istenilen saatte uyanamamak söz konusudur. Biyolojik saatinizi düzeltmek için sabahları çok parlak ışığa maruz kalmanız, akşam üstü saatlerinde ise ışık maruziyetini sınırlandırmanız yararlı olabilir. Hafta sonları geç saatlere kadar uyumanız durumu kötüleştirebilir.

Uyku sırasında nefesiniz duruyorsa…

Obstrüktif (tıkayıcı) uyku apnesi, uyku sırasında belirli aralıklarla yaşanan üst solunum yolunun tamamen ya da kısmi olarak tıkanarak nefesin durması ya da yetersiz kalması anlamına gelir. Horlama ve gün içinde uykulu olma hali uyku apnesinin genel olarak görülen semptomları olsa da insomnia de apne sonucu ortaya çıkabilir. Obstrüktif (tıkayıcı) uyku apnesi mutlaka tedavi edilmesi gereken ciddi bir sağlık sorunudur. Uyku apnesi tedavisinde altın standart sürekli pozitif havayolu basıncı vermektir. Her zaman olmasa da çoğunlukla uyku apnesi aşırı kilolu kişilerde görülür, bu nedenle kilo verilmesi sorunu çözmede yardımcı olabilir. Uyku apnesi rahatsızlığı olan kişiler alkol kullanmamalı ve uykudan önce sakinleştirici almamalıdır.

Nefesin uyku sırasında belirli aralıklarla durmasına neden olan bir diğer uyku rahatsızlığına santral uyku apne sendromu adı verilir ve bu durum solunum eforunun yetersizliğine bağlı gelişir. Obstrüktif (tıkayıcı) uyku apnesinden daha az sıklıkta görülen bu durum kalp yetmezliği ve sinir sistemini etkileyen durumlarla bağlantılıdır. Obstrüktif (tıkayıcı) uyku apnesi üst solunum yollarının kapanmasıyla ilgili bir durumken, santral uyku apnesi beynin nefes almayı kontrol eden kaslara gerekli sinyalleri göndermemesinden kaynaklanır. Bu rahatsızlığı olan kişilerin ortak şikayeti uykuyu sürdürememeleridir. Tedavi bu soruna neden olan medikal durumun tedavi edilmesi, tamamlayıcı oksijen ya da pozitif hava yolu cihazlarının uyku sırasında kullanılması ya da ilaç tedavisi olabilir. 

uykusuzhergece_0_0_Size918X612

Moraliniz mi bozuk ? Ya da çok endişeli misiniz?

Insomnia çoğu zaman depresyon ve endişe düzeyiyle ilişkilidir. Depresyonu olan kişilerin çok erken saatte uyanmaları ya da ihtiyaç duyulandan daha uzun sure yatakta kalmaları, sonuç olarak insomnianın kötüleşmesi söz konusu olabilir. Üzüntü hali, suçluluk duygusu, dikkat ya da odaklanma eksikliği, libido azalması, ağlama krizleri, daha önce keyif alınan şeyleri yapma isteğinde azalma depresyon belirtileridir. Eğer bu belirtileri kendinizde gözlemliyorsanız bir uzmana başvurmalısınız. Aynı şekilde eğer gün içinde sürekli endişeli, gergin ve stresliyseniz bu kaygılı olma hali hayatınıza zarar vermeye başlamış demektir. Kaygı, uykuya dalabilecek kadar rahatlamanızı engeller. Bu anlamda insomnia için uygun tedavi, uykunuzu kötüleştiren davranış ve düşünce süreçlerine odaklanan bilişsel davranış terapisidir.

Uykunuzu etkileyen birçok unsur olabilir; bu nedenle uykusuz gecelerinizin neden kaynaklandığını bulmanız büyük önem taşır. Eğer insomnia yaşamanızın nedeninden emin değilseniz bir uyku uzmanına başvurarak problemin kaynağını bulmalı ve iyi bir gece uykusu için ne yapılması gerekiyorsa yapmaya başlamalısınız.


Kaynak:
http://www.huffingtonpost.com/stephanie-silberman-phd/insomnia-causes_b_904570.html
http://i.huffpost.com/gen/1200755/images/o-RESTLESS-LEG-SYNDROME-facebook.jpg
http://static.gq.com.tr/3045/uykusuz-her-gece
http://www.techwil.com/wp-content/uploads/2015/04/Woman-Cant-Sleep.jpg

 

Yorum Yazın

2 Comments

  • Yazınızın hepsini okudum. Ancak kullandığınız yanlış terimler görülmeyecek gibi değil. Yazdıklarım hava da kalmasın, birkaç örnek göstereyim.
    Depresyon bir belirti değil duygudurum bozukluğudur. Eğer bir belirti yazacaksanızda depresif belirti diyebilirsiniz. Endişe terimi psikolojide çok fazla kullanılmaz. Bunun yerine kaygı demeniz daha doğru ve yerinde bir kullanım olacaktır. Ayrıca insomnia uyku bozukluklarının bir belirtisi olamaz. Çünkü bir uyku bozukluğudur.

    • Merve Hanım merhaba,
      Yorumunuz ve katkılarınız için teşekkürler. Fil platformu iyi yaş almaya hizmet eden özgün ve yaratıcı yazıların, aynı zamanda da yurtdışı kaynaklardan çevirilerin bir arada bulunduğu online bir kütüphanedir. Yazı, Amerikan Huffington Post’tan alıntılanmıştır. Yazıda, depresyonun uyku bozuklukları ile ilgisi anlatılırken, depresyonun direkt belirti olduğuna dair bir ifade yerine depresyon tedavisinde kullanılan ilaçların veya depresyon düzeyinin bu durumda etkin olabileceğine değinilmiştir. İnsomnia konusunda da farklı uyku bozukluklarının insomniaya neden olabileceği yazılmıştır. Terimlerle ilgili tavsiyeleriniz konusunu da editörlerimiz değerlendirmeye alacaktır. Eğer siz de bilgileriniz dahilinde özgün içerik üretmek isterseniz bize [email protected] adresinden ulaşabilirsiniz. İyi haftalar dileriz